{"id":13510,"date":"2023-02-24T13:48:24","date_gmt":"2023-02-24T12:48:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ipoznan.net\/?p=13510"},"modified":"2023-02-24T13:48:33","modified_gmt":"2023-02-24T12:48:33","slug":"niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu","title":{"rendered":"Niedob\u00f3r lekarzy, pierwsze szpitale, ludowe \u015brodki lecznicze: jak rozwija\u0142a si\u0119 medycyna w Poznaniu"},"content":{"rendered":"\n<p>Medycyna w Poznaniu polepszy\u0142a si\u0119 gwa\u0142townie w XIX wieku. Przed tym czasem dziedzina ta nie nale\u017ca\u0142a do najbardziej rozwini\u0119tych, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, pisze strona <a href=\"http:\/\/ipoznan.net\">ipoznan.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo tego, \u017ce do Polski szybko dociera\u0142y nowe technologie i metody leczenia, miasto Pozna\u0144 wdra\u017ca\u0142o je znacznie p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<p>Z czasem jednak jako\u015b\u0107 medycyny w stolicy wojew\u00f3dztwa wielkopolskiego zacz\u0119\u0142a si\u0119 poprawia\u0107, a we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie jest ona powszechnie uwa\u017cana za jedn\u0105 z najlepszych w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak rozwija\u0142a si\u0119 medycyna w Poznaniu? Jak leczono ludzi biednych, kt\u00f3rych nie by\u0142o sta\u0107 na wizyt\u0119 w szpitalu?<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2fb977db2b8\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2fb977db2b8\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu\/#Niedobor_personelu\" >Niedob\u00f3r personelu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu\/#Szpitale_w_Poznaniu\" >Szpitale w Poznaniu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu\/#Waznosc_higieny_osobistej\" >Wa\u017cno\u015b\u0107 higieny osobistej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu\/#Medycyna_tradycyjna\" >Medycyna tradycyjna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu\/#Dietetyka\" >Dietetyka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-niedobor-lekarzy-pierwsze-szpitale-ludowe-srodki-lecznicze-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu\/#Epidemie_w_miescie\" >Epidemie w mie\u015bcie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Niedobor_personelu\"><\/span>Niedob\u00f3r personelu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"1192\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13511\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-2.png 1600w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-2-300x224.png 300w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-2-768x572.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-2-1536x1144.png 1536w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-2-696x519.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W XIX wieku, kiedy medycyna zacz\u0119\u0142a si\u0119 stopniowo rozwija\u0107, Pozna\u0144 stan\u0105\u0142 przed jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w. Miasto nie posiada\u0142o wystarczaj\u0105cej liczby lekarzy dla wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. \u0141\u0105czna liczba lekarzy wynosi\u0142a 26, co oznacza\u0142o, \u017ce \u015brednio 1 lekarz leczy\u0142 1200 mieszka\u0144c\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci uwa\u017cano, \u017ce Pozna\u0144 i tak mia\u0142 do\u015b\u0107 du\u017co lekarzy w por\u00f3wnaniu do innych polskich miast.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto pracowali jeszcze ci, kt\u00f3rzy nie posiadali pe\u0142nych kwalifikacji medycznych, czyli ratownicy medyczni i denty\u015bci. Ratownicy medyczni mogli udzieli\u0107 pierwszej pomocy pacjentowi, a nawet podzieli\u0107 si\u0119 zaleceniami dotycz\u0105cymi leczenia. Denty\u015bci wyrywali z\u0119by, wstawiali szcz\u0119ki, pracowali z ba\u0144kami leczniczymi i pijawkami (hirudoterapia w naszych czasach).<\/p>\n\n\n\n<p>Przez d\u0142ugi czas do pracy dopuszczani byli tylko m\u0119\u017cczy\u017ani. Dopiero na pocz\u0105tku XX wieku (przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej) pozwolono kobietom na praktykowanie medycyny. Jedyn\u0105 dziedzin\u0105, w kt\u00f3rej pracowa\u0142y kobiety by\u0142o po\u0142o\u017cnictwo.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsz\u0105 kobiet\u0105 lekarzem w Poznaniu by\u0142a Jadwiga Parczewska. Specjalizowa\u0142a si\u0119 w pediatrii (opieka nad dzie\u0107mi i choroby wieku dzieci\u0119cego) oraz w chorobach kobiecych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Szpitale_w_Poznaniu\"><\/span>Szpitale w Poznaniu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Do po\u0142owy XIX wieku w Poznaniu nie by\u0142o wiadomo, czym s\u0105 szpitale. W mie\u015bcie by\u0142o tylko kilka przytu\u0142k\u00f3w, w kt\u00f3rych przebywali ludzie starsi i przykute do \u0142\u00f3\u017cka. Z regu\u0142y wszyscy oni pochodzili z biednych rodzin, gdy\u017c bogaci mogli sobie pozwoli\u0107 na wezwanie lekarza do swoich dom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1854 roku zosta\u0142 otwarty pierwszy w Wielkopolsce szpital miejski. Przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej w mie\u015bcie funkcjonowa\u0142o ju\u017c 8 szpitali. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y: szpital miejski, szpital kliniczny, szpital \u017cydowski, szpital dzieci\u0119cy, co\u015b na kszta\u0142t nowoczesnej kliniki przedporodowej oraz szpital.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Waznosc_higieny_osobistej\"><\/span>Wa\u017cno\u015b\u0107 higieny osobistej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"488\" height=\"800\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13514\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-3.png 488w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180655\/image-3-183x300.png 183w\" sizes=\"auto, (max-width: 488px) 100vw, 488px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Wreszcie ludzie zacz\u0119li zwraca\u0107 uwag\u0119 na higien\u0119 osobist\u0105. Dotyczy\u0142o to g\u0142\u00f3wnie przedstawicieli biednych rodzin, poniewa\u017c bogacze zawsze dbali o siebie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ludzie zacz\u0119li zwraca\u0107 nale\u017cyt\u0105 uwag\u0119 na tak proste rzeczy jak mycie twarzy i codzienne mycie z\u0119b\u00f3w. W sprzeda\u017cy pojawia\u0142y si\u0119 szczoteczki do z\u0119b\u00f3w i specjalny proszek do z\u0119b\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W mieszkaniach pojawia\u0142y si\u0119 toalety i \u0142azienki &#8211; ale, prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, by\u0142y one rzadko\u015bci\u0105. W Poznaniu powsta\u0142y te\u017c \u0142a\u017anie publiczne: w 1866 roku by\u0142y ich trzy, w 1910 roku by\u0142o ich ju\u017c pi\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Dziewczyny szuka\u0142y wszelkich sposob\u00f3w, aby wygl\u0105da\u0107 pi\u0119knie. W tym celu wykorzystywa\u0142y wszystko, co tylko mia\u0142y, np. do w\u0142os\u00f3w i cia\u0142a wykorzystywa\u0142y oliw\u0119 z oliwek lub olej kokosowy ( s\u0142u\u017c\u0105cy do gotowania), aby nada\u0107 zdrowy po\u0142ysk. Specjaln\u0105 czarn\u0105 farb\u0119 do brwi robi\u0142y z sadzy piecowej i smalcu.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0142y w\u0142osom: dziewczyny czyta\u0142y w staro\u017cytnych ksi\u0105\u017ckach \u017ar\u00f3d\u0142owych, \u017ce nale\u017cy czesa\u0107 w\u0142osy grzebieniem o kolorze ko\u015bci s\u0142oniowej, a dla zapewnienia szybkiego wzrostu w\u0142os\u00f3w nale\u017cy podcina\u0107 ko\u0144c\u00f3wki dwa razy w miesi\u0105cu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Medycyna_tradycyjna\"><\/span>Medycyna tradycyjna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"512\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180653\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13517\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180653\/image-4.png 1280w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180653\/image-4-300x120.png 300w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180653\/image-4-768x307.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180653\/image-4-696x278.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Ka\u017cdy kraj ma swoje w\u0142asne sekrety i metody leczenia w domu. Najcz\u0119\u015bciej wiedza ta by\u0142a przekazywana z pokolenia na pokolenie, a zaufanie do niej by\u0142o znacznie wi\u0119ksze ni\u017c do nowych technologii czy porad nieznanych lekarzy.<\/p>\n\n\n\n<p>W Poznaniu medycyna tradycyjna by\u0142a bardzo popularna, zw\u0142aszcza na terenach wiejskich. G\u0142\u00f3wnym problemem m\u0142odych dziewczyn w XIX wieku by\u0142y piegi. Pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 ich pozby\u0107 na wszelkie sposoby. Do tego celu u\u017cywa\u0142y poziomek: na noc nak\u0142ada\u0142y na twarz przetarte jagody, a rano my\u0142y twarz.<\/p>\n\n\n\n<p>Mieszka\u0144cy Poznania przygotowywali nalewki, wywary, domowe ma\u015bci i inne leki. Na bezsenno\u015b\u0107 wykorzystywany by\u0142 mak, na kaszel &#8211; korze\u0144 malwy i cukier, a na b\u00f3l gard\u0142a &#8211; woda pomara\u0144czowa i glazura z jajka z cukrem. Do leczenia ran przygotowywali specjaln\u0105 ma\u015b\u0107 z czerwonego wina, wody r\u00f3\u017canej, oleju i kamfory. Wierzyli, \u017ce kawa z syropem migda\u0142owym pomaga na biegunk\u0119, a gor\u0105ca czekolada z mlekiem wzmacnia uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Je\u015bli kto\u015b w rodzinie cierpia\u0142 na problemy \u017co\u0142\u0105dkowe, robili specjalny wywar na bazie jab\u0142ek, rodzynek i suszonych fig. A domowy ros\u00f3\u0142 zawsze by\u0142 uwa\u017cany za jedno z najlepszych lekarstw.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dietetyka\"><\/span>Dietetyka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1320\" height=\"970\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180652\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13520\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180652\/image-5.png 1320w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180652\/image-5-300x220.png 300w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180652\/image-5-768x564.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180652\/image-5-696x511.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1320px) 100vw, 1320px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Na prze\u0142omie XIX i XX wieku pojawi\u0142a si\u0119 nowa dziedzina medycyny &#8211; dietetyka. W przypadku konkretnej choroby lekarze wypisywali pacjentowi odpowiedni\u0105 diet\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Po raz pierwszy zacz\u0119to zwraca\u0107 uwag\u0119 na tak\u0105 chorob\u0119 jak oty\u0142o\u015b\u0107, i w takim przypadku pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 przepisywali by\u0142a dieta. Pacjenci mieli zrezygnowa\u0107 z produkt\u00f3w m\u0105cznych i s\u0142odyczy, t\u0142ustego mi\u0119sa, piwa. Zalecano im jedzenie wi\u0119kszej ilo\u015bci warzyw, wolno im by\u0142o pi\u0107 wod\u0119 i troch\u0119 wina. Ludzie zacz\u0119li uprawia\u0107 sport, aby poprawi\u0107 swoje zdrowie i sylwetk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekarze przepisywali specjalne diety dla ludzi r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w. Na przyk\u0142ad, je\u015bli dana osoba ci\u0119\u017cko pracowa\u0142a fizycznie, zalecano jej spo\u017cywanie wi\u0119kszej ilo\u015bci mi\u0119sa, ro\u015blin str\u0105czkowych, jaj i sera.<\/p>\n\n\n\n<p>Zacz\u0119to zwraca\u0107 uwag\u0119 na niebezpiecze\u0144stwa p\u0142yn\u0105ce z picia alkoholu (zw\u0142aszcza w\u00f3dki) i kawy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Epidemie_w_miescie\"><\/span>Epidemie w mie\u015bcie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"703\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180651\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13523\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180651\/image-6.png 1000w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180651\/image-6-300x211.png 300w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180651\/image-6-768x540.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2023\/02\/17180651\/image-6-696x489.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Miasto Pozna\u0144 do\u015bwiadczy\u0142o wielu epidemii, a wszystko przez swoje po\u0142o\u017cenie. Rzeka Warta, w pobli\u017cu kt\u00f3rej znajduje si\u0119 miasto, cz\u0119sto powodowa\u0142a powodzie. Powodowa\u0142o to rozprzestrzenianie si\u0119 infekcji i przynosi\u0142o ze sob\u0105 wiele substancji zanieczyszczaj\u0105cych. Dodatkowo do miasta cz\u0119sto przybywali kupcy z innych kraj\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto sprowadzali do Poznania infekcje.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielkopolska najbardziej ucierpia\u0142a z powodu epidemii d\u017cumy i cholery. Cz\u0119ste by\u0142y tu r\u00f3wnie\u017c takie choroby jak malaria, ospa i tyfus.<\/p>\n\n\n\n<p>Najwi\u0119ksze straty od cholery by\u0142y w latach 1708-1709. Zmar\u0142o wtedy 9000 os\u00f3b (wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Poznania w tamtych latach).<\/p>\n\n\n\n<p>W 1831 roku miasto dotkn\u0119\u0142a powa\u017cna epidemia d\u017cumy: choroba zosta\u0142a przywieziona do miasta przez \u017co\u0142nierzy rosyjskich. Natychmiast po pierwszych przypadkach miasto zosta\u0142o obj\u0119te kwarantann\u0105. Ludzie pozostawali w domach, nikomu nie wolno by\u0142o opuszcza\u0107 miasta. Na ulice mogli wychodzi\u0107 tylko lekarze, ksi\u0119\u017ca i \u017co\u0142nierze ze specjalnymi przepustkami. Zorganizowana zosta\u0142a specjalna s\u0142u\u017cba, kt\u00f3ra dostarcza\u0142a \u017cywno\u015b\u0107 do ka\u017cdego domu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dom, w kt\u00f3rym umiera\u0142 chory na choler\u0119, zw\u0142aszcza je\u015bli pochodzi\u0142 z biednej rodziny, cz\u0119sto by\u0142 po prostu spalany.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekarze byli zmuszeni do pozostawania w mie\u015bcie, aby pomaga\u0107 chorym. Nosili specjaln\u0105 odzie\u017c ochronn\u0105, ale nie zawsze to pomaga\u0142o: lekarze r\u00f3wnie\u017c umierali na choler\u0119. Podczas tej epidemii miasto straci\u0142o 521 os\u00f3b, mimo \u017ce \u015brodki zapobiegawcze by\u0142y podejmowane natychmiast po pierwszych przypadkach choroby.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1837 r. nast\u0105pi\u0142 ponowny wybuch epidemii: 350 os\u00f3b nie zdo\u0142a\u0142o wyzdrowie\u0107. Tym razem w uporaniu si\u0119 z choler\u0105 pom\u00f3g\u0142 pozna\u0144ski lekarz Karol Marcinowski.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1848 roku w Poznaniu wybuch\u0142a d\u017cuma. Do miasta przyjechali rybacy ze Szczecina i zarazili miejscowego mieszka\u0144ca, po czym choroba szybko si\u0119 rozprzestrzeni\u0142a. Zmar\u0142o 1008 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatnia epidemia w mie\u015bcie mia\u0142a miejsce w 1873 roku i by\u0142a to cholera. Poniewa\u017c Pozna\u0144 znacznie poprawi\u0142 swoje warunki sanitarne i zaopatrzenie w wod\u0119, zmar\u0142o tylko 60 os\u00f3b, czyli znacznie mniej ni\u017c w poprzednich epidemiach.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w\u0142adze miasta i specjali\u015bci medyczni robili wszystko, by nie dopu\u015bci\u0107 do tego, by epidemie powraca\u0142y si\u0119 ponownie do Poznania. Lekarze dok\u0142adnie analizowali objawy, diagnostyk\u0119, leczenie i profilaktyk\u0119 chor\u00f3b. Gdy pojawia\u0142y si\u0119 nowe informacje, natychmiast starali si\u0119 je przekaza\u0107 wszystkim mieszka\u0144com: jak walczy\u0107 z infekcj\u0105, jakie leki dzia\u0142aj\u0105 najlepiej, metody zapobiegania itp.<\/p>\n\n\n\n<p>Przecie\u017c miasto Pozna\u0144, podobnie jak ca\u0142a Polska, od kilkudziesi\u0119ciu lat \u017cy\u0142o w strachu, obawiaj\u0105c si\u0119 kolejnej epidemii. By\u0142 to bardzo trudny czas dla mieszka\u0144c\u00f3w i gospodarki miasta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Medycyna w Poznaniu polepszy\u0142a si\u0119 gwa\u0142townie w XIX wieku. Przed tym czasem dziedzina ta nie nale\u017ca\u0142a do najbardziej rozwini\u0119tych, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, pisze strona ipoznan.net. Pomimo tego, \u017ce do Polski szybko dociera\u0142y nowe technologie i metody leczenia, miasto Pozna\u0144 wdra\u017ca\u0142o je znacznie p\u00f3\u017aniej. Z czasem jednak jako\u015b\u0107 medycyny w stolicy wojew\u00f3dztwa wielkopolskiego zacz\u0119\u0142a si\u0119 poprawia\u0107, a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":310,"featured_media":13026,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[5379,5382,5384,5391,5381,5377,5380,5392,5387,5385,5390,5386,5395,5393,5388,5389,5394],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-13510","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-healthy","8":"tag-cholera-w-poznaniu","9":"tag-choroby-ludzkosci","10":"tag-czym-byla-cholera","11":"tag-epidemie-w-miescie","12":"tag-epidemie-z-przeszlosci","13":"tag-historia-epidemii-cholery","14":"tag-historia-epidemii-w-poznanie","15":"tag-historia-szpitala","16":"tag-jak-rozwijala-sie-medycyna","17":"tag-jak-rozwijala-sie-medycyna-w-poznaniu","18":"tag-medycyna-tradycyjna","19":"tag-medycyna-w-poznaniu","20":"tag-rozwoj-sfery-medycznej","21":"tag-starozytne-szpitale-poznani","22":"tag-szpitale-w-poznaniu","23":"tag-waznosc-higieny-osobistej","24":"tag-znani-lekarze","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","26":"motype-eternal","27":"moformat-longread-short"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/310"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13510"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13526,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13510\/revisions\/13526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13510"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=13510"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=13510"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=13510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}