{"id":15044,"date":"2024-10-31T17:47:32","date_gmt":"2024-10-31T16:47:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ipoznan.net\/?p=15044"},"modified":"2024-10-31T17:48:04","modified_gmt":"2024-10-31T16:48:04","slug":"edward-raczynski-patriota-i-mecenas-z-poznania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-edward-raczynski-patriota-i-mecenas-z-poznania","title":{"rendered":"Edward Raczy\u0144ski \u2014 patriota i mecenas z Poznania"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1786 roku w Poznaniu, w szlacheckiej rodzinie Filipa i Michaliny Raczy\u0144skich, urodzi\u0142 si\u0119 syn Edward. Z biegiem czasu los sprawi\u0142, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on znanym dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym, kolekcjonerem, podr\u00f3\u017cnikiem i mecenasem. To w\u0142a\u015bnie o nim opowiadamy w naszym nowym artykule na <a href=\"https:\/\/ipoznan.net\/uk\">ipoznan.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a725681ce9a4\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a725681ce9a4\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-edward-raczynski-patriota-i-mecenas-z-poznania\/#Kariera_wojskowa_i_polityczna\" >Kariera wojskowa i polityczna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-edward-raczynski-patriota-i-mecenas-z-poznania\/#Hrabia-podroznik\" >Hrabia-podr\u00f3\u017cnik<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-edward-raczynski-patriota-i-mecenas-z-poznania\/#Kolekcjoner_i_mecenas\" >Kolekcjoner i mecenas<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/eternal-edward-raczynski-patriota-i-mecenas-z-poznania\/#Tragiczna_decyzja\" >Tragiczna decyzja<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kariera_wojskowa_i_polityczna\"><\/span>Kariera wojskowa i polityczna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"1052\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175911\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15045\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175911\/image-11.png 800w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175911\/image-11-228x300.png 228w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175911\/image-11-768x1010.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175911\/image-11-696x915.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hrabia Edward Raczy\u0144ski \u017cy\u0142 58 lat. W tym czasie uda\u0142o mu si\u0119 odwiedzi\u0107 po\u0142ow\u0119 \u015bwiata, zgromadzi\u0107 poka\u017any ksi\u0119gozbi\u00f3r, zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cne badania i \u017cy\u0107 pe\u0142ni\u0105 \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W wieku dwudziestu lat Edward wst\u0105pi\u0142 do gwardii honorowej Napoleona. S\u0142u\u017cy\u0142 tak\u017ce w armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Jego osi\u0105gni\u0119cia na polu wojskowym nie pozosta\u0142y niezauwa\u017cone. Raczy\u0144ski zosta\u0142 odznaczony Orderem Virtuti Militari, polskim odznaczeniem pa\u0144stwowym. Order ten zosta\u0142 ustanowiony w 1792 roku przez Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, ostatniego kr\u00f3la Rzeczypospolitej. Virtuti Militari by\u0142 symbolicznym wyr\u00f3\u017cnieniem na cze\u015b\u0107 zwyci\u0119stwa Polak\u00f3w w wojnie polsko-rosyjskiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby wojskowej hrabia Raczy\u0144ski nie zamierza\u0142 odpoczywa\u0107. Pragn\u0105\u0142 \u017cy\u0107 pe\u0142ni\u0105 \u017cycia, intensywnie i ciekawie. Sta\u0142 si\u0119 dzia\u0142aczem politycznym i spo\u0142ecznym, aktywist\u0105 w rodzinnym Ksi\u0119stwie Pozna\u0144skim. W 1841 roku, gdy Edward mia\u0142 ju\u017c 55 lat, zosta\u0142 wybrany pos\u0142em do sejmu prowincjonalnego Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego, reprezentuj\u0105c stan rycerski. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna by\u0142a bardzo aktywna. Hrabia opowiada\u0142 si\u0119 za wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z prusk\u0105 dynasti\u0105 Hohenzollern\u00f3w, lecz pod warunkiem zachowania odwiecznych polskich tradycji. Szacunek do <a href=\"https:\/\/poznaniski.eu\/uk\/eternal-1335-pro-festyval-poznanskyh-tradyczij\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">historii ojczyzny <\/a>by\u0142 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych cech Raczy\u0144skiego. By\u0142 on nawet autorem memoria\u0142u po\u015bwi\u0119conego zasadom j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3ry przekazano Fryderykowi Wilhelmowi IV, kr\u00f3lowi Prus.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hrabia-podroznik\"><\/span>Hrabia-podr\u00f3\u017cnik<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"1021\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175909\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15048\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175909\/image-12.png 800w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175909\/image-12-235x300.png 235w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175909\/image-12-768x980.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175909\/image-12-696x888.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karier\u0119 wojskow\u0105 Edward Raczy\u0144ski zako\u0144czy\u0142 w 1809 roku. Ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej czeka\u0142a go niesamowita przygoda \u2014 podr\u00f3\u017c po p\u00f3\u0142nocnej Europie. Hrabia odwiedzi\u0142 Laponi\u0119 i Sztokholm. Zatrzyma\u0142 si\u0119 tam na kilka tygodni, a jego podr\u00f3\u017c obj\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c nieznane mu wcze\u015bniej miasta, takie jak \u00d6rebro, Trollh\u00e4ttan i Ystad. Podr\u00f3\u017c ta wywar\u0142a na Edwardzie ogromne wra\u017cenie. Uwa\u017ca\u0142 j\u0105 za najwa\u017cniejsz\u0105 w swoim \u017cyciu i zawsze j\u0105 wspomina\u0142, szczeg\u00f3lnie pod koniec swoich dni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edward by\u0142 pe\u0142en energii i entuzjazmu. Mia\u0142 wtedy 28 lat, a jego sytuacja finansowa i szlacheckie pochodzenie pozwala\u0142y mu na prowadzenie arystokratycznego trybu \u017cycia. Ca\u0142y \u015bwiat sta\u0142 przed nim otworem. Dlatego w 1814 roku wyruszy\u0142 w kolejn\u0105 podr\u00f3\u017c. Tym razem m\u0142ody hrabia odkry\u0142 dla siebie archeologi\u0119, poniewa\u017c prowadzi\u0142 wykopaliska na terenie staro\u017cytnej Troi w Azji Mniejszej, do kt\u00f3rej dotar\u0142 przez Stambu\u0142. Wcze\u015bniej jego punktem wyj\u015bcia by\u0142a m\u0142oda Odessa na po\u0142udniu Morza Czarnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dziennik podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3ry w\u00f3wczas prowadzi\u0142 Raczy\u0144ski, sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym dokumentem dla lokalnych historyk\u00f3w. Zawiera\u0142 on wiele cennych informacji o codziennym \u017cyciu mieszka\u0144c\u00f3w \u00f3wczesnego Imperium Osma\u0144skiego, a tak\u017ce ilustracje odwiedzanych miejsc.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kolekcjoner_i_mecenas\"><\/span>Kolekcjoner i mecenas<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edward Raczy\u0144ski, jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, by\u0142 aktywn\u0105 i pe\u0142n\u0105 pasji osobowo\u015bci\u0105. We w\u0142asnym maj\u0105tku w Rogalinie zgromadzi\u0142 poka\u017any ksi\u0119gozbi\u00f3r, kt\u00f3rego wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142y biblioteki pruskich zakon\u00f3w. Ta imponuj\u0105ca kolekcja sta\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej podstaw\u0105 Biblioteki Raczy\u0144skich w <a href=\"https:\/\/ipoznan.net\/uk\/eternal-misto-zakohane-v-kavu\">rodzinnym Poznaniu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hrabia aktywnie wspiera\u0142 rozw\u00f3j higieny w Wielkopolsce. Epidemia cholery w Poznaniu w 1831 roku poch\u0142on\u0119\u0142a wiele ofiar. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 choler\u0119 przynios\u0142y wojska rosyjskie z s\u0105siedniego Kr\u00f3lestwa Polskiego \u2014 terytorium Polski, kt\u00f3re w latach 1815\u20131915 nale\u017ca\u0142o do Imperium Rosyjskiego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"853\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175908\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15051\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175908\/image-13.png 1280w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175908\/image-13-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175908\/image-13-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175908\/image-13-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edward Raczy\u0144ski sfinansowa\u0142 budow\u0119 pierwszego wodoci\u0105gu w mie\u015bcie. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej w Poznaniu wzniesiono Pomnik Higieja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hrabia okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c hojnym mecenasem przy zak\u0142adaniu Szpitala Przemienienia Pa\u0144skiego w Poznaniu. Ponadto publikowa\u0142 w\u0142asne dzie\u0142a literackie i wznawia\u0142 r\u00f3\u017cnorodne \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne. Za czas\u00f3w Raczy\u0144skiego rozw\u00f3j zyska\u0142a turystyka literacka.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"800\" src=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175906\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15054\" srcset=\"https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175906\/image-14.png 1200w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175906\/image-14-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175906\/image-14-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.ipoznan.net\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2024\/10\/17175906\/image-14-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edward udziela\u0142 wsparcia finansowego przedstawicielom inteligencji tw\u00f3rczej i \u015brodowiska naukowego, w tym Bronis\u0142awowi Trentowskiemu i Adamowi Mickiewiczowi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tragiczna_decyzja\"><\/span>Tragiczna decyzja<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce Edward Raczy\u0144ski by\u0142 pewien, \u017ce zawsze post\u0119powa\u0142 prawid\u0142owo. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a sugeruj\u0105, \u017ce hrabia cz\u0119sto nie dogadywa\u0142 si\u0119 z opini\u0105 publiczn\u0105 z powodu w\u0142asnych uprzedze\u0144 i decyzji. Jednak kto inny m\u00f3g\u0142by pochwali\u0107 si\u0119 tak\u0105 liczb\u0105 wybitnych zas\u0142ug dla dobra rodzinnych stron i miasta?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Razem z biskupem Teofilem Wolickim hrabia Raczy\u0144ski opracowa\u0142 koncepcj\u0119 budowy Z\u0142otej Kaplicy. Sfinansowa\u0142 stworzenie pos\u0105g\u00f3w kr\u00f3l\u00f3w Mieszka I i Boles\u0142awa Chrobrego. Wkr\u00f3tce jednak wybuch\u0142 skandal \u2014 Edward zosta\u0142 oskar\u017cony o nadmierne wydatki i naruszenia podczas budowy kaplicy. Sprawa nabra\u0142a rozg\u0142osu, a spo\u0142ecze\u0144stwo \u015bledzi\u0142o jej szczeg\u00f3\u0142y z wielkim zainteresowaniem. Nie wiadomo dok\u0142adnie, co si\u0119 wydarzy\u0142o, jednak Edward nie wytrzyma\u0142 presji. Prawdopodobnie jego stan emocjonalny od d\u0142u\u017cszego czasu by\u0142 bardzo napi\u0119ty. W rezultacie podj\u0105\u0142 tragiczn\u0105 decyzj\u0119 \u2014 pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo, strzelaj\u0105c sobie w g\u0142ow\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znany mecenas, badacz i patriota Edward Raczy\u0144ski spoczywa w grobowcu przy ko\u015bciele \u015bw. Wawrzy\u0144ca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1786 roku w Poznaniu, w szlacheckiej rodzinie Filipa i Michaliny Raczy\u0144skich, urodzi\u0142 si\u0119 syn Edward. Z biegiem czasu los sprawi\u0142, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on znanym dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym, kolekcjonerem, podr\u00f3\u017cnikiem i mecenasem. To w\u0142a\u015bnie o nim opowiadamy w naszym nowym artykule na ipoznan.net. Kariera wojskowa i polityczna Hrabia Edward Raczy\u0144ski \u017cy\u0142 58 lat. W tym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":305,"featured_media":14893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[6912,6902,6908,6909,6904,6905,6906,6907,6903,6910,6911],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[6764],"class_list":["post-15044","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-badacz-i-patriota-edward-raczynski","tag-edward-raczynski","tag-epidemia-cholery","tag-epidemia-cholery-w-poznaniu-w-1831-roku","tag-hrabia-edward-raczynski","tag-hrabia-podroznik","tag-kariere-wojskowa-edward-raczynski","tag-kolekcjoner-i-mecenas","tag-patriota-i-mecenas-z-poznania","tag-pomnik-higieja","tag-tragiczna-decyzja","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting-longread"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/305"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15044"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15057,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15044\/revisions\/15057"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15044"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=15044"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=15044"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipoznan.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=15044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}