Wiktor Dega to szanowany chirurg ortopeda, a także twórca innowacyjnej koncepcji rehabilitacji. Ten człowiek wniósł ogromny wkład w rozwój medycyny i wprowadził w niej szereg zmian. Dziś na ipoznan.net opowiemy więcej o jego życiu i pracy.
Dzieciństwo i burzliwa młodość
Wiktor urodził się 7 grudnia 1896 roku w Poznaniu. Naukę rozpoczął w poznańskim Gimnazjum św. Marii Magdaleny, ale wybuch I wojny światowej przerwał jego edukację. W 1915 roku Dega dołączył do armii niemieckiej, w której służył do 1918 roku. Wiktor brał także czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim, a następnie wstąpił do Wojska Polskiego. Mimo przeciwności losu, w 1919 roku zdał maturę. Niedługo potem rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Berlińskim, a kontynuował je na Uniwersytecie Warszawskim. W 1922 roku przeniósł się na Wydział Lekarski Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie studiował ortopedię, a w 1924 roku uzyskał tytuł doktora nauk medycznych.
Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Klinice Ortopedycznej Uniwersytetu Poznańskiego. Z biegiem lat Dega poszerzał swoją wiedzę i doświadczenie w różnych europejskich krajach, jednocześnie aktywnie uczestnicząc w życiu akademickim Poznania. Dzięki stypendium, w latach 1925-1926 mógł uczyć się w nowoczesnych jak na tamte czasy ośrodkach ortopedycznych w Lyonie i Paryżu. Po powrocie w 1926 roku, jako asystent, zaczął prowadzić zajęcia z gimnastyki leczniczej i masażu dla studentów Uniwersytetu Poznańskiego. W 1927 roku ponownie wyjechał w zagraniczną podróż naukową, spędzając kilka miesięcy w Bolonii, w słynnym Instituto Ortopedio Rizzolli.
Sukcesy lekarza ortopedy
W 1928 roku Dega objął kierownictwo Kliniki Medycyny Sportowej w Poznaniu, a trzy lata później został naczelnym lekarzem Poznańskiego Zakładu Ortopedycznego im. B. S. Gąsiorowskiego. W 1931 roku, po zebraniu niezbędnych funduszy, wyjechał w podróż naukową za granicę, aby zapoznać się z podstawami szwedzkiej gimnastyki i sprawdzić możliwości jej wykorzystania w rehabilitacji narządu ruchu u profesora Patricka Haglunda w Sztokholmie. Wykorzystując zdobytą wiedzę i doświadczenie, na podstawie rozprawy „Badania z dziedziny etiologii i patogenezy wrodzonego zwichnięcia biodra” Dega uzyskał w 1933 roku stopień naukowy doktora habilitowanego. W tym samym roku zorganizował w poznańskich szkołach powszechnych pierwsze w Polsce zajęcia z gimnastyki leczniczej i korekcyjnej dla dzieci z wadami postawy. W latach 1933-1939 wykładał ortopedię i traumatologię na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego.
W 1937 roku Wiktor został kierownikiem oddziału ortopedycznego w Szpitalu Wojewódzkim w Bydgoszczy. Stanowisko to piastował aż do mobilizacji w 1939 roku. W stopniu kapitana Dega wziął udział w kampanii wrześniowej. Ranny w bitwie pod Kutnem, dostał się do niewoli niemieckiej. W kwietniu 1940 roku, po uwolnieniu z obozu, Wiktor został powołany na kierownika oddziału chirurgii dziecięcej w Szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie. Jego wejście na stanowisko zbiegło się z Powstaniem Warszawskim, podczas którego operował rannych powstańców.
Innowacyjny program rehabilitacji
Po zakończeniu II wojny światowej Dega wrócił do Poznania. W grudniu 1945 roku powierzono mu kierownictwo Katedry i Kliniki Ortopedii Uniwersytetu Odnowionego, jednocześnie nadając mu tytuł docenta. W 1956 roku Wiktor został profesorem. W kraju, w którym na tamten moment było bardzo wielu inwalidów i chorych, stworzył kompleksowy program, którego celem była pomoc pacjentom z trwałymi dysfunkcjami narządu ruchu. Nic więc dziwnego, że poznański ośrodek zyskał popularność w całej Polsce. W tym okresie autorytet Wiktora Degi był tak duży, że w 1960 roku na jego wniosek podjęto decyzję o utworzeniu w Poznańskiej Akademii Medycznej Katedry Medycyny Rehabilitacyjnej – pierwszej takiej placówki edukacyjnej na świecie.
Opracowany i stale modyfikowany program rehabilitacji Degi został przyjęty jako ogólny model przez Europejską Delegację WHO w 1970 roku. Opierał się on na czterech stałych zasadach:
- Uniwersalność – rehabilitacja ma zastosowanie w każdym schorzeniu i powinna obejmować wszystkie grupy wiekowe pacjentów.
- Wczesna terapia rehabilitacyjna – dobór odpowiednich ćwiczeń dla każdego pacjenta zarówno przed planowaną operacją, jak i jak najszybsza rehabilitacja po zabiegu (pierwsza seria ćwiczeń wykonywana była jeszcze w łóżku i dzieliła się na: oddechowe, izometryczne, pasywne, wspomagane i aktywne).
- Kompleksowość – wykorzystanie, m.in. kinezyterapii, fizykoterapii, ergoterapii i wsparcia psychologicznego na wszystkich etapach w przypadku dzieci i młodzieży.
- Ciągłość – rehabilitacja prowadzona była bez przerwy, korygując jej przebieg jedynie w zależności od zmian w stanie zdrowia pacjenta.
Te nowatorskie rozwiązania przyniosły Wiktorowi wielkie uznanie i popularność. Właśnie dla praktycznej realizacji programu, w Klinice Ortopedycznej Poznańskiego Uniwersytetu Medycznego utworzono Oddział Rehabilitacji Leczniczej.
W trakcie swojej kariery Dega był członkiem wielu instytucji, m.in. Polskiej Akademii Nauk, doktorem honoris causa akademii medycznych w Poznaniu i innych polskich miastach. W latach 1959-1962 pełnił funkcję rektora Poznańskiej Akademii Medycznej.
Szanowany lekarz zmarł 16 lutego 1955 roku.