Powstanie z lat 1918-1919 to jeden z najważniejszych rozdziałów w historii Polski i okolicznych regionów. Ta heroiczna walka o niepodległość przeciwko niemieckiemu panowaniu angażowała różne grupy i pojedyncze osoby oddane swojej sprawie. Wśród tych bohaterów kluczową rolę, o której często się zapomina, odgrywali wielkopolscy farmaceuci. Ich oddanie swojemu zawodowi i niestrudzona praca na rzecz sukcesu powstania to historia, która zasługuje na pamięć, podkreśla strona ipoznan.net.
Farmaceuci: strażnicy polskiej tożsamości
Historia Wielkopolski pokazuje ostry kontrast w kwestii własnych aptek. Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Prusy przejęły kontrolę nad regionem, co doprowadziło do spadku polskiej kontroli nad aptekami. W 1861 roku tylko dziewięć ze 100 aptek w Wielkopolsce należało do Polaków. Z biegiem lat sytuacja zaczęła się zmieniać, ponieważ coraz więcej Polaków angażowało się w ten rodzaj działalności. Do 1918 roku na 157 aptek w Wielkim Księstwie Poznańskim, 57 było własnością lub było zarządzanych przez Polaków. Farmaceuci ci byli nie tylko profesjonalistami, ale także aktywnymi uczestnikami instytucji kulturalnych i społecznych, dołączając do organizacji takich jak Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Związek Młodzieży Polskiej.
Udział farmaceutów w powstaniu
Wielu farmaceutów wzięło udział w wyzwalaniu Wielkopolski spod niemieckiej kontroli pod koniec 1918 roku. Gdy 27 grudnia 1918 roku wybuchło Powstanie Wielkopolskie, nie zaskoczyło ono nikogo, a zwłaszcza farmaceutów. Wzięli oni czynny udział w walkach, pomagając odbić z rąk Niemców główne instytucje wojskowe. Ich wkład był różnorodny i nieoceniony.
Od punktów sanitarnych do kuchni żołnierskich
Farmaceuta Witold Wichrowski odegrał kluczową rolę w funkcjonowaniu punktu sanitarnego na Dworcu Głównym po jego zajęciu przez powstańców. Aptekarz Kazimierz Chmielewski był odpowiedzialny za organizację kuchni polowych w Poznaniu i tworzenie stałych kuchni żołnierskich w całym mieście. Na własny koszt utrzymywał też całą kuchnię żołnierską. Wielu farmaceutów wstąpiło do służb sanitarnych armii powstańczej, a część z nich walczyła na różnych frontach Powstania Wielkopolskiego.
Apteki i wsparcie dla szpitali
Wraz ze wzrostem liczebności Armii Krajowej priorytetem stało się zapotrzebowanie na szpitale i apteki. Farmaceuci byli odpowiedzialni za utrzymanie tych placówek. Na przykład Władysław Karpiński kierował apteką w Szpitalu Głównym, dostarczając żołnierzom leki i środki opatrunkowe. Podobnie inne szpitale wojskowe były kierowane przez oficerów farmaceutów. Zapewniali oni, że szpitale te były dobrze wyposażone, oferując niezbędne wsparcie medyczne dla armii powstańczej.
Magazyn sanitarny i jego strażnicy
Magazyn sanitarny odgrywał kluczową rolę w zaopatrywaniu jednostek bojowych i szpitali w materiały medyczne i sanitarne. Rolę komendanta magazynu pełnił kapitan Bronisław Drygas, farmaceuta. Zlokalizowany przy ulicy Karola w Poznaniu magazyn był zaopatrzony w najpotrzebniejsze leki i obsługiwany przez doświadczonych farmaceutów. W skład zespołu wchodziło około 30 farmaceutów wojskowych, w tym osoby, które służyły w jednostkach bojowych.
Wkład wydziału aptekarskiego
Wydział aptekarski, podlegający bezpośrednio inspektorowi sanitarnemu, odgrywał istotną rolę w koordynowaniu wysiłków farmaceutów podczas powstania. Major Władysław Wołyński, kierownik działu aptekarskiego, nadzorował magazyn sanitarny. Taki poziom organizacji zapewniał stałe dostawy materiałów medycznych i sanitarnych dla powstańców.
Poświęcenie dla niepodległości
Udział farmaceutów w Powstaniu Wielkopolskim był znaczący i odegrał ważną rolę w kształtowaniu podstaw suwerennego państwa. Niestety, wielu z nich za niepodległość Polski zapłaciło życiem.