Port Lotniczy Poznań-Ławica im. Henryka Wieniawskiego to jedno z najstarszych polskich lotnisk. Położone jest 7 km na zachód od centrum Poznania, a pod względem liczby obsłużonych pasażerów zajmuje 7. miejsce w Polsce. Szczegółowo o jego historii i innowacjach porozmawiamy na ipoznan.net.
Początki – wojskowe lotnisko
Historia lotniska rozpoczęła się 26 sierpnia 1913 roku, gdy niemieckie władze oficjalnie otworzyły wojskowe lotnisko. Zostało ono zbudowane na obszarze około 300 hektarów we wsi Ławica, niedaleko Poznania. Symboliczną ceremonię otwarcia poprowadził sam cesarz Wilhelm II.
Na terenie lotniska znajdowały się wówczas hangary, które mogły pomieścić 30 samolotów, a także warsztaty i koszary dla specjalnej jednostki wojskowej, odpowiedzialnej za szkolenie pilotów, przeglądy oraz naprawy samolotów.
Przed i w trakcie I wojny światowej na lotnisku działała szkoła dla pilotów i mechaników, a także wydzielono specjalne miejsce do naprawy samolotów i przechowywania sprzętu lotniczego. Po wojnie, gdy Prusy pozostały częścią Niemiec, lotnisko odegrało kluczową rolę w Powstaniu Wielkopolskim. W styczniu 1919 roku oddział powstańców, liczący 350-400 osób, wspierany przez dwie armaty, zdobył lotnisko po 12-minutowym szturmie. Polacy przejęli wtedy cenne wyposażenie – 30 samolotów bojowych i szkoleniowych, amunicję oraz części zamienne. Niemcy nie zamierzali się poddać i przeprowadzili dwa naloty, jednak bezskutecznie. W ten sposób baza lotnicza w Poznaniu-Ławicy zaczęła odgrywać decydującą rolę w rozwoju polskiego lotnictwa. Już wtedy rozważano kwestię rozwoju lotnictwa cywilnego, co zaowocowało podjęciem szeregu inicjatyw w celu stworzenia lotniska pasażerskiego.
Rozwój polsko-wojskowych sił powietrznych w regionie
Działania Niemiec przyspieszyły rozwój polskiego lotnictwa wojskowego, a tym samym również samego lotniska. Szkoła pilotów na Ławicy korzystała z niemieckiego systemu szkolenia, który składał się z dwóch kursów. Należy podkreślić, że placówka edukacyjna istniała do 1919 roku. W lipcu 1919 roku w poznańskim porcie lotniczym rozpoczęła się era balonów w historii polskiej aeronautyki. 23 lipca odbył się pierwszy lot obserwacyjny balonem.
Na początku lat 20. XX wieku lotnisko kwitło, ale wkrótce pojawiły się problemy. Demobilizacja ogłoszona po zakończeniu I wojny światowej, a następnie wojna polsko-bolszewicka, znacząco wpłynęły na sytuację na Ławicy. Część personelu technicznego i lotniczego została zastąpiona przez niedoświadczonych absolwentów bydgoskiej szkoły pilotów. W obliczu braku samolotów, które pozwalałyby na grupowe treningi i utrzymywanie poziomu pilotów i obserwatorów, coraz więcej uwagi poświęcano doskonaleniu wiedzy zawodowej i wojskowej, a także szkoleniom ze strzelania i bombardowania.
W 1925 roku rozpoczęły się poważne zmiany w historii lotniska – właśnie wtedy sformowano 34. eskadrę powietrzną z personelu. W tym czasie do Polski zaczęły przybywać pierwsze samoloty zakupione we Francji. Nowy sprzęt stał się bodźcem do tworzenia jednostek lotniczych w porcie na Ławicy. W marcu 1926 roku Ministerstwo Obrony Narodowej podjęło decyzję o utworzeniu 3. i 4. eskadry myśliwskiej. Niestety, z powodu braku personelu lotniczego i technicznego, jednostki te rozwiązano po 2 miesiącach.
Innowacyjna fabryka na terenie lotniska
Mówiąc o latach 20. XX wieku, nie można nie wspomnieć o fabryce „Samolot”, która powstała w 1923 roku na terenie lotniska. Przez kilka lat produkowała ona po kilkaset samolotów rocznie. Inicjatorem jej powstania był pilot rezerwy, porucznik Czesław Wawrzyniak.
Firma nie tylko wynajęła hangar na lotnisku, ale również wykupiła przylegający teren, na którym zbudowała własne magazyny, halę produkcyjną, bocznicę kolejową, laboratorium i biura. Uroczystsze otwarcie fabryki, wyposażonej w nowoczesny na tamten moment sprzęt, odbyło się w kwietniu 1924 roku. Pierwszym wyprodukowanym samolotem był Hanriot HD-14.
Do końca roku skonstruowano i wyprodukowano 120 statków powietrznych, opracowanych przez biuro konstrukcyjne na bazie H-28. Szczególną popularnością cieszyły się samoloty zaprojektowane przez inżyniera Bartela. Pod koniec 1926 roku testowano prototyp samolotu BM-4, a rok później BM-5. Należy zaznaczyć, że fabryka „Samolot” projektowała nie tylko wojskowe, ale także sportowe statki powietrzne i szybowce. Niestety, we wrześniu 1929 roku na terenie fabryki wybuchł pożar, który zniszczył większą część hali produkcyjnej, a także niemal wszystkie gotowe samoloty i nowoczesne maszyny. To był początek problemów firmy, ponieważ okazało się, że maszyny nie zdążono ubezpieczyć.
Wysokie koszty rekonstrukcji i utrzymania firmy przyczyniły się do niechęci władz do dalszego finansowania i wspierania przedsiębiorstwa. Na początku 1931 roku zostało ono zlikwidowane.
Rozbudowa lotniska Poznań-Ławica
Konieczność rozbudowy lotniska omawiano od momentu jego powstania. Niektórzy mieszkańcy chcieli przenieść je do wschodniej części miasta. Pierwsza duża rozbudowa odbyła się w latach 1958-1960. Wtedy rozszerzono pas startowy do 2150 metrów. Pozwoliło to lotnisku spełniać wymagania II klasy. Zmodernizowano również jego bazę techniczną.
W okresie od 1971 do 1975 roku pas startowy został ponownie rozbudowany, tym razem do 2500 metrów, co umożliwiło przyjmowanie samolotów odrzutowych. Wymagało to jednak budowy nowej wieży kontroli lotów i rozbudowy hali pasażerskiej, ponieważ w tamtym czasie mogła ona pomieścić zaledwie 60-80 pasażerów. Pomimo dużych inwestycji i dalszego rozwoju, kryzys gospodarczy znacząco wpłynął na dalsze losy lotniska. Stolicy Wielkopolski coraz trudniej było konkurować nie tylko z Warszawą, ale i z nowym lotniskiem Gdańsk-Rębiechowo, otwartym w 1974 roku.
Współczesne lotnisko
Po zmianach politycznych w 1989 roku na lotnisku zaczęły zachodzić stopniowe zmiany. Uporządkowano jego teren, zainstalowano oświetlenie, zmodernizowano sprzęt lotniczy i poprawiono warunki obsługi pasażerów. 28 marca 1993 roku, po 30-letniej przerwie, Port Lotniczy Poznań-Ławica otworzył swój pierwszy międzylądowy rejs. Dzięki temu pasażerowie otrzymali możliwość wylotu do Düsseldorfu.
W ciągu kolejnych dwóch lat zmodernizowano system elektryczny, a lotnisko wyposażono w wóz strażacki. W tym samym czasie sieć połączeń również się poszerzyła o nowe kierunki międzynarodowe, w tym Drezno i Kopenhagę.
W 1996 roku rozpoczęto modernizację terminala, która obejmowała przeprojektowanie całego kompleksu, połączenie hal przylotów i odlotów, a także zmianę funkcjonalności pomieszczeń. W tym samym roku podpisano umowy o założeniu spółki „Port Lotniczy Poznań-Ławica”.
W 1999 roku rozpoczęto budowę terminala cargo, a także inwestycje w infrastrukturę lotniska. Dodatkowo uruchomiono rejsy do Hanoweru.
Szczególny rozwój lotniska nastąpił w latach 2000. Zmieniono wtedy jego infrastrukturę, przeprowadzono modernizację i rozszerzenie sieci połączeń. W 2006 roku lotnisko nazwano imieniem Henryka Wieniawskiego. W tym samym roku zapoczątkowano coroczną przedświąteczną tradycję ustawiania szopek. Przed Bożym Narodzeniem pasażerowie gromadzą się przy nich na lotnisku i wspólnie śpiewają kolędy.
Kolejną ważną datą w historii lotniska był 25 września 2008 roku – właśnie wtedy obsłużono tu 1 milion pasażerów w ciągu roku.
Port Lotniczy Poznań-Ławica to jedno z najważniejszych lotnisk w Polsce, oferujące zarówno loty krajowe, jak i międzynarodowe. Jego istnienie ma głęboki wpływ na historię miasta i regionu. Bez wątpienia jest to nowoczesny, komfortowy i przestronny port. W 2012 roku otwarto nową drogę kołowania, równoległą do pasa startowego, z drogami szybkiego zjazdu i nowymi stanowiskami postojowymi dla samolotów. Lotnisko kontynuuje swój rozwój i ulepszanie, obsługując co roku dużą liczbę pasażerów.